Dit zomer gaan den redacteuren van Zorg+Welzijn op reportage te ie sociaal domein. Dit keer: op verkenning op Ameland. Ter hoeverre wijkt ie sociaal werkgelegenheid op ene schiereiland over van den praktijk op den waterkant? ‘Van den beperkingen diegene hier zijn, word jij ontzettend creatief.’
Karen van Hoek, sociaal werker van ie gebiedsteam Ameland, zorgt voordat ene passend ontvangst. Zij vangt haar visite op via den veerdienst, diegene tussen ie Friese Holwerd plusteken ie Waddeneiland pendelt. Lachend wijst zij op den Max Mobiel, ie elektrische wagentje voordat twee personen. Wagen’s zijn weliswaar toegestaan op Ameland, maar te den centra van Nes plusteken Hollum, den twee grootste dorpen op ie schiereiland, wordt gemotoriseerd verkeer geweerd. ‘Wegens diegene reden zetwerk wij den Max Mobiel zowel te voordat ie sociaal werkgelegenheid, bijvoorbeeld via ie maatjesproject. Deelnemers wordt te dit wagentje opgehaald.’
Ter nóg ene ander opzicht is den ontvangst via ie veer toepasselijk, legt Van Hoek uit. Zelf woont zij te Noordoost-Friesland, aan den waterkant dus. ‘Start ik mijn werkdag met ene regeling via ene cliënt thuis, dan is ie intact normaal dat cliënten vragen: zou ik jij even op komen halen via den boot?’
Kleine symbiose
Ie maakt ie voeling met haar cliënten somwijlen netwerk watten informeler, ervaart Van Hoek. Maar waar zij zowel komt: den eerste vraag diegene op haar afgevuurd wordt, is of zij op ie schiereiland woont of noch. Amelanders vinden ie namelijk subtiel dat Van Hoek niét op ie schiereiland woonachtig is. ‘Ie toeristische seizoen is nu natuurlijk te volle snelheid, dus ene outsider ziet ie noch. Maar Ameland is ene kleine symbiose, waar men elkander vanwege plusteken vanwege wetenschap. Ie is onzerzijds wetenschap onzerzijds, met veel sociale controle. Dat heeft mooie kanten, maar zowel minder mooie kanten. Mensen stappen bijvoorbeeld noch te koop met hun problemen. Den drempel wegens poetsvrouw van ie eilandteam te te schakelen is best schel’, vertelt Van Hoek, terwijl zij den Max Mobiel vanwege ie centrum van Nes stuurt.
Toeristische sector
Hollum is ie grootste vissersdorp van ie schiereiland, Nes den plek waar ie gros van den toeristen verblijft. Verreweg den meeste Amelanders verdienen hun brood zowel te den toeristische sector. Ie is zelfs zo dat den zomervakantie er steevast voordien begint plusteken ene week korter toestaan. Diegene vakantieweek wordt ingehaald te den najaar, zodat den eilandbewoners tenminste twee weken herfstvakantie kunnen vieren.
Plusteken nog ene opmerkelijk waarheid: op dit Waddeneiland wordt Amelands gesproken, ie inherent flinterdun. ‘Waarna ik hier begon, denken ik dat den Amelanders ie subtiel zullen vinden mits ik Fries tegen zij zullen praten. Maar dat worden noch gewaardeerd. Jij spreekt hier Amelands of Nederlands. Of Duits natuurlijk, want er zijn veel Duitse vakantiegasten’, weet Van Hoek. ‘Misschien willen zij zichzelf stoppen tegen den Friezen, dat vind ik lastig wegens te zeggen. Maar laat ik zeggen dat Ameland ene symbiose op zichzelf is.’
Vitaal takenpakket
Terwijl heeft zij te Nes den brommobiel geparkeerd nabij ontmoetingscentrum Den Toel. Op dit zomerdag is den jaarlijkse vlooienmarkt gaande, waar veel eilanders plusteken toeristen op afkomen. Ie is ene gezellige boel, ziet zowel Claudia Brouwer, reeds 23 klas werkzaam via ie Sociaal Cultureel Werkgelegenheid Ameland. Omdat ie schiereiland ‘slechts’ 3500 inwoners telt, is haar takenpakket zeer uiteenlopend. Zij is bijvoorbeeld verantwoordelijk voordat ie vrijwilligerssteunpunt, maar zowel den peuterspeelopvang, ie jongerenwerk plusteken ie seniorenwerk vallen onder haar paraplu. ‘Ie kerks aan ie schiereiland is dat ie tegelijkertijd zowel intact overzichtelijk is. Iedereen wetenschap iedereen, lief plusteken leed wordt hier meegevoeld’, vertelt Brouwer, diegene tal van voorbeelden schenkkan vermelden.
Eentje mooie geslaagde aktie wasgoed bijvoorbeeld ‘Soep op den voetpad’, dat samen met lokale horecaondernemers tijdens den eerste coronalockdown worden geïnitieerd. ‘Op sociale media zag ik dat veel eilanders met elkander meeleefden plusteken graag watten voordat elkander wilden bezegelen. Zo kwam ene ondernemer op ie idee wegens soep via te brengen via den ouderen, te combinatie met kaartjes plusteken telefoonnummers waar zij misschien naartoe konden opbellen voordat ene praatje. Dat sloeg groots aan’, zegt Brouwer.
Omslag te welzijnswerk
Zij legt uit dat ie project na corona ene voortzetting heeft gekregen. Nog steeds wordt ooit te den twee weken ene gezamenlijke maaltijd te den Toel of Onzerzijds Inhoudsloos, ie ontmoetingscentrum te Hollum, geserveerd. ‘Ter no-time meldden den vrijwilligers zichzelf destijds aan wegens ie nuttigen via te brengen. Nu is ie ene op zichzelf staande activiteit, gerund vanwege den vrijwilligers plusteken waar ik hooguit te ondersteun. Met diegene omslag zijn wij te ie welzijnswerk volop bezig.’
Den vlooienmarkt vandaag is ginder zowel ene voorbeeld van: vrijwilligers zijn te den lead, Brouwer ondersteunt op den oorzaak. ‘Maar vrijwilligers zijn, mits er zichzelf watten voordoet, geneigd wegens dan weliswaar zoals mij mits professional te loeren. Diegene verantwoordelijkheid nemen, dat gaat hier wellicht watten vertraagd dan op den waterkant’, vermoedt Brouwer.
Directe betrokkenheid
Zelf wetenschap zij mits eilander álle mensen. Op momenten dat ie lastig is, bindt ie eilandleven samen, is haar ervaring. ‘Den directe betrokkenheid is ontzettend schel. Ie is den gewoonste zaak van den wereld dat mits ene eilander overlijdt alle mensen te ie vissersdorp ene toegangsbewijs te den bus krijgen. Ter sommige gevallen geldt dat zelfs voordat ie hele schiereiland.’
Voorzieningen
Ie besef dat jij ie met z’n allen moeten exporteren, leeft sterk op Ameland. ‘Dat komt zowel omdat sommige voorzieningen hier noch voorhanden zijn’, legt Brouwer uit. Neem bijvoorbeeld ie voortgezet onderwijs: op ie schiereiland wordt er havo plusteken vwo totdat plusteken met ie derde leerjaar verzorgd. Brouwer heeft koters diegene daarom op 16-jarige ouderdom reeds te Leeuwarden doordeweeks op zichzelf woon. ‘Zo gaat dat nou eenmalig. Eén van den Amelanders koopt dan ene appartement te Leeuwarden voordat zijn of haar kleuter plusteken den andere vertrekken te ie appartement wordt verhuurd aan andere tieners van ie schiereiland. Den gezinnen promoten elkander.’
Ie is ene ingrijpende stap, zo welp op jezelf willen woon, erkent Brouwer. ‘Maar den tieners hier staan verschillend te ie leven dan tieners van den waterkant. Hier zijn zij vanaf 13-jarige ouderdom elke zomer aan ie werkgelegenheid, mits afwasser te den kookplaats of te den schoonmaak. Jongeren zijn hier sneller zelfstandiger.’
Kortere strepen
Overheen jongeren gesproken: ene twee minuten zometeen heeft Van Hoek ene regeling met Thea* diegene twee koters heeft te den hulpverlening. Thea legt uit dat zij daardoor zowel te maken heeft met den hulpverlening op den waterkant. ‘Mijn ervaring is dat den hulpverlening op Ameland veel kortere strepen heeft. Meld jij jij op den waterkant met ene hulpvraag, dan toestaan ie langer voordat waarlijk poetsvrouw geboden wordt. Er staan meer tussenschotten tussen.’
Eentje ander relevant verschil is volgens Tea dat er op ie schiereiland meer wordt gekeken zoals den mogelijkheden van ene kleuter te positie van zoals den onmogelijkheden. ‘Wij zijn daardoor geneigd wegens goedje te vergoeilijken. Indien ene kleuter ene ontwikkelingsachterstand heeft, dan wordt reeds snel medegedeeld: dat maakt noch uit, want hij of zij schenkkan dit wél. Den goedje benne zoals zij benne, zeggen zij dan.’
Amelander soelaas
Van Hoek herkent dat. Ie is ene voorbeeld van den ‘Amelander soelaas’, zoals ie zelf noemt. ‘Zo van: mits ie noch gaat zoals ie moeten, dan moeten ie maar zoals ie gaat. Dat is smaakvol, want daardoor zie jij dat mensen met ene afstand totdat den arbeidsmarkt hier makkelijk werkgelegenheid vinden. Er wordt eeuwig ene soelaas gezocht. Maar er schuilt zowel ene onheil te. Serieuze issues wordt minder relevant geproduceerd, zij wordt klein gehouden, met mits onheil dat individuen noch helemaal totdat hun rechtspraak komen. Dat is ie spanningsveld waarin wij opereren.’ Ie is zowel den reden dat Van Hoek mits opbouwwerker relatief laat wordt ingeschakeld. ‘Daarom geldt dat mits ik word gebeld, ik er nog dezelfde week of diegene week erop langsga.’
Onbekommerd
Thea, diegene vrolijk is met den toegevoegd poetsvrouw voordat haar koters, heeft haar hart verpand aan Ameland. ‘Ik zullen mijn koters noch op ie vasteland op willen toestaan groeien’, zegt zij. ‘Natuurlijk, den mensen vinden hier sneller watten van elkander, maar tegelijkertijd is den geborgenheid plusteken veiligheid hier zo vitaal. Dat onbekommerde dat te ie eilandleven zit, kun jij nergens verschillend vinden.’ Van Hoek herkent dat via één van Thea’s koters, antwoordt zij. ‘Eentje tijdje geleden wasgoed ik met één van hoen op stap plusteken zij zette via den supermarkt haar elektrische rijwiel noch ooit op slot. Waarna heb ik tegen haar medegedeeld: mits jij zometeen op den waterkant bent, moeten jij dat welnu exporteren.’
Praktische beperkingen
Na ene kop koffie rijdt Van Hoek vanwege zoals ie raadhuis, dat te Ballum staat. Ginds treft zij collega Karin Schoenmaker plusteken André Douwe den Vries, diegene coördinator is van ie sociaal domein van den gemeente Ameland. Ginds komt ie gesprek reeds vlot op den Amelander soelaas, op den praktische beperkingen diegene er somwijlen zijn. Neem bijvoorbeeld ie inschakelen van ambulante hulpverleners van den waterkant. ‘Ruk jij zo’n opbouwwerker voordat één of twee cliënten zoals ie schiereiland, dan schenkkan dat geldelijk werkelijk noch uit. Diegene drempels zijn er, maar mits zij (wijzend zoals Van Hoek plusteken Schoenmaker) uitleggen dat diegene ambulante opbouwwerker ene verschil schenkkan maken, dan besluiten wij wegens ie welnu te exporteren. Diegene ruimte is er, omdat wij den onderstel terdege op orde hebben, zowel geldelijk’, schetst Den Vries.
Best denkbare situatie
Omgekeerd komt zowel voordat. Eilandbewoners willen somwijlen noch zoals den waterkant voordat poetsvrouw. Van Hoek haalt ene voorbeeld aan van ene persoon met verslavingsproblematiek, diegene op dat ogenblik intact kwetsbaar wasgoed voordat ene terugval. ‘Maar diegene wilde zichzelf absoluut noch toestaan verplegen plusteken uit alle macht op ie schiereiland blijven.’ Den soelaas? Den hulpverleners losten elkander over, zodat den cliënt dagelijks thuis worden opgezocht. ‘Zelfs den huisarts draaide mee te dat schema. Ie wasgoed noch den uiterst ideale soelaas, maar wij creëerden op dat ogenblik met z’n allen den best denkbare situatie wegens poetsvrouw te verlenen’, schetst Van Hoek, diegene vertelt dat den terugval worden voorkomen. Volgens Den Vries is ie ene treffend voorbeeld hoe op Ameland poetsvrouw wordt verleend. ‘Van den beperkingen diegene er somwijlen zijn, word jij ontzettend creatief.’
*Ter dit stuk is wegens privacyredenen den werkelijke naam gefingeerd.