Ervaringen van tijdstip

Vaak gaat ie levenseinde met dementie gepaard met negatieve beeldvorming plus wordt ie geassocieerd met ene verlies van waardigheid. Zodoende komt den morele waarde diegene wordt toegekend aan ie leven plus sterven met dementie op ie spel te staan.

Natashe: ‘Vanuit mijn belangstelling voordat watten mensen met dementie, hun familieleden, plus zorgverleners relevant vonden ter ie levenseinde, speuren ik hoe zij ene goede dood probeerden te doordringen. Ter mijn proefschrift laat ik zien dat den verwevenheid van tijdstip plus waarde ter dit streven ene cruciale rol speelt. Temporele ervaringen zoals wachten, verduren, bespoedigen, plus terughouden beïnvloeden hoe ie leven plus den dood te morele zin wordt gewaardeerd. Met name ene oriëntatie zoals den toekomst is van bij: pogingen wegens ene goede dood te doordringen zweven samen met ene constante staat van vooruitkijken.’

Negatieve beeldvorming leven met dementie

Den morele waardering van den dood—den mate waarin den dood wordt verwelkomd of indien wasgoed wordt waargenomen—hangt samen met den waarde diegene aan ie leven met dementie wordt toegekend. Den negatieve beeldvorming van mensen met dementie te ie publieke debat is vaak gebaseerd is op ene uitsluiting van mensen met verminderde cognitieve plus fysieke capaciteiten. 

Dit vermag dehumaniserend werken plus den morele waardering van ie levenseinde beïnvloeden. Zeker ene waarneming van ie leven met dementie indien onwaardig, of zelfs indien ene staat van zijn tussen leven plus dood, beïnvloedde den mate waarin ie levenseinde verwelkomd worden. Zowel vormde ie te veel gevallen ie motief achter ie aanvragen van euthanasie.

Euthanasie ter dementie hevig moeilijk

Mensen met dementie vragen vaak euthanasie aan, omdat zij ene toekomst met dementie zien indien ene dreigement van den waardigheid van hun leven. Vanwege te vooruitkijken komt zowel den tegenwoordige tijdstip te ie teken te staan van den beangstigende toekomstverwachting. Den potentie wegens euthanasie aan te vragen worden veel geassocieerd met ene mogelijke dood onder hun inherent voorwaarden plus zonder verdere break-down.

Hoewel euthanasie te Nederland wettelijk is, blijft ie te ie geval van dementie hevig moeilijk wegens te volstaan aan den zorgvuldigheidseisen. Met name den timing van euthanasie is zeer gecompliceerd omdat mensen vaak hun reeds vastgestelde limieten verleggen. Mensen met dementie, hun familieleden, plus artsen, wordt geconfronteerd met den  situatie waarin euthanasie dan welnu “te vroegtijdig” (wanneer den persoon met dementie den petitie nog vermag vastmaken, maar nog noch ie punt heeft bereikt waarop zij euthanasie willen) of “te laat” (wanneer zij ene punt doordringen dat zij indien onwaardig zullen hebben beschouwd, maar waarop zij noch langer te staat zijn den petitie te vastmaken) aangevraagd zullen willen wordt.

Verwevenheid van tijdstip plus waarde

Ter den slotbeschouwing kom ik terug op den verwevenheid van tijdstip plus waarde, plus ga ik voorts te op ie punt dat den morele waardering van den dood—den mate waarin dit indien “wasgoed” waargenomen wordt—onderschikkend is van den waarde diegene aan ie leven wordt toegekend plus van ervaringen plus projecties van tijdstip. Verschillende betekenissen diegene gegeven wordt aan aspecten van ie sterven, zoals den hardloopwedstrijd, den vlugheid, plus ie verloop ervan, kunnen van stemkracht zijn op hoe ie leven plus den dood gewaardeerd wordt. Noch exclusief te termen van ie moreel “goede”, maar zowel te termen van den timing van den dood—of den dood op ie “juiste” ogenblik kwam.

Streven zoals ene goede dood

Na ie verduidelijken van hoe tijdstip geoefend plus aarden wordt te ie stervensproces ter dementie, beargumenteer ik dat vormgeven aan ie levenseinde toekomstgeoriënteerd is: mensen leven zoals den dood toe wegens toekomstbeelden te creëren plus daarnaar te handelen. Ik onderstreep voorts dat ene ingebeelde toekomst eindigheid vermag definiëren; dat er limieten zijn aan den mate waarin ie stervensproces gecontroleerd plus geanticipeerd vermag wordt; plus dat den ervaring van ie levenseinde met dementie samenhangt met ie leren omgaan met verlies plus rouw. Ter ie licht van dit uitdagingen, vermag ie streven zoals ene goede dood waargenomen wordt indien ene poging wegens den morele waarde van den persoon met dementie te leven plus te den dood te waarborgen.

Bevindingen uit promotieonderzoek

Ter dit folder zijn den belangrijkste punten uit ie research samengevat:
Tijd en morele waarde bij levenseinde: wat vinden mensen belangrijk?
(Klik op den plaatje wegens te vergroten)

Meer inlichting