Marjolein is hoogleraar psychosociale innovaties onder dementie plusteken hoofdeinde Alzheimer Centrum Limburg plusteken is eentje van den sprekers. ‘Te iemand met dementie komen prikkels ongefilterd in, hij schenkkan noch meer ja focussen. Den bandbreedte met prikkels waarbinnen hij zichzelf prettig voelt, wordt daarenboven steeds smaller. Hij schenkkan zijn instinct louter nog uitdrukken te zijn rijrichting, bijvoorbeeld onderbrak heen plusteken weer te varen of helemaal te zichzelf te omdraaien. Uitleggen waaróm lukt vervolgens noch. Ie is den kunst den onderliggende behoefte onder zulke rijrichting te achterhalen.’ Marjolein geven voorbeelden plusteken praktische tips.
Witten Waas
Theo Schouwerwou gaat op eentje toegankelijke, huiselijke methode met den hoogleraar te gesprek. Hoe voelt iemand met dementie zichzelf? Samen met weids driehonderd online deelnemers van ie Lentefestival luisteren zij den ‘Witten Waas’, eentje onsamenhangende brij van uiteenlopende klanken. Ie nieuwsbericht, ‘ssst’, ‘nee, dat mocht noch van vader’, ‘ik kom er zo aan’, den deurbel, eentje blaffende hond, ‘u moeten welnu zuipen’, harde slurpgeluiden… Den festivaldeelnemers vatten dit klankbeeld samen met woorden indien beangstigend, verwarrend plusteken rommelig. ‘Ja, wij leven te eentje verwarrende wereld. Voordat iemand met dementie nog veel verwarrender, want hij schenkkan geen waarde meer geven aan veel van diegene prikkels. Zijn filters werken noch meer ja. Mits wij iets willen horen, schermen wij den bijgeluiden indien ie ware uit. Dat lukt onder dementie noch ja meer,’ legt Marjolein uit.
Uitzoomen
Iemand met dementie schenkkan vaak noch meer onder woorden brengen waarom hij zichzelf onprettig voelt. Krijgt hij te veel prikkels of uitgerekend te weinig? Ie rijrichting waarmee hij zijn instinct uitdrukt, is noch steevast eenvoudig te ‘oplezen’ onderbrak zorgmedewerkers. Marjolein: ‘Ie is important dat jij observeert met eentje zo open mogelijke houding. Dat jij jij eentje ietsje uitzoomt.’
Theo komt met eentje voorbeeld. ‘Ene gedeelte had eentje geluidsopname geproduceerd van vijf minuten, tijdens ie opeten. Ter ie teamoverleg luisterden zij diegene samen uit. Zij schrokken van den lawaai: den tv stond hard aan, den radio héél hard, iemand ruimde den vaatwasser uit, er kwam eentje serveerwagen met rinkelende lepeltjes in, ie piepje van ie codeslot onder den deur ging voortdurend… ‘Zij priv houten roerstaafjes te kopen, op eentje andere tijdstip den vaatwasser uit te pakken plusteken radio plusteken tv uit te zetwerk tijdens ie opeten. Den bewoners werden er rustiger van.’ Marjolein: ‘Watten ja dat zij er op diegene methode zoals hebben gekeken! Tijdens dat opeten vallen zulke spullen jij noch op omdat jij focust op jij werkgelegenheid plusteken ofschoon diegene bijgeluiden wegfiltert. Mits jij er bewust samen zoals luistert, let jij er uitgerekend op.’
Den huisgezin betrekken
Ene participant vraagt of Marjolein eentje tip heeft hoe wegens te gaan met eentje cliënt diegene ’s nachts gaat dwalen. ‘Observeer ie eentje poosje. Vraag den huisgezin of dit rijrichting er thuis zowel ofschoon wasgoed. Op watten voordat dagen gebeurt ie welnu of noch? Kijk ja zoals watten eraan vooraf gaat op zo’n dag. Waren er misschien te weinig of uitgerekend te veel prikkels? Of is ie iets te den ruimte zelf, schimmen bijvoorbeeld?’
Zij herinnert zichzelf eentje mijnheer diegene steevast woelig onder den afgesloten buitendeur rondliep. Den medewerkers zagen op ie laatste geen andere optie dan medicatie. ‘Zoek steevast zoals den onderliggende behoefte van bepaald rijrichting, zowel samen met den huisgezin. Ter dit geval ging den zorg te gesprek met den echtgenote van mijnheer. Zij vertelde dat hij totdat zijn verplaatsing zoals ie verpleegtehuis steevast twee maal vanaf week had hard gelopen. Dat wasgoed eentje vaste gewoonte. Zodra diegene potentie weer worden georganiseerd, verdween ie rijrichting.’
Zelfvertrouwen schenkkan groeien
Marjolein is betrokken onder ‘Restaurant Wanbegrip’, waaruit enkele fragmenten wordt getoond vanmiddag. Mensen met dementie zijn samen druk aan ie werkgelegenheid te eentje restaurantkeuken. Jou ziet hoe zij jawel promoten indien iemand ie even noch meer weet. ‘Zij zijn onder jawel te eentje veilige omstreken. Zij hebben veel vreugde plusteken eentje onderlinge tape. Onjuistheden maken mogen. Daardoor krijgen zij meer zelfvertrouwen plusteken kunnen zij zowel meer.’ Ene van den restaurantmedewerkers is José. ‘Ene groter geschenk hadden jullie mij noch kunnen geven’, zegt zij. Haar dochter bevestigt dat: ‘Ik had nooit gedacht dat mijn moeder weer zo zullen kunnen genot. Zij is hier onvervalst zichzelf.’
Den hoogleraar vertelt dat leren voordat mensen met dementie vooral aankomt op ie inslijten van routines. ‘Daarbij is ie ja indien jij kunt bijvoegen op iemands individuele tempo. Welnu eentje uitdaging natuurlijk, indien jij met meerdere bewoners te maken hebt.’ Zij vertelt dat ie cruciaal is wegens indien team tezamen oplossingen te verzinnen. ‘In hechtere teams zie jij minder probleemgedrag.’
Tips
- Observeer ja, positie jezelf zoveel mogelijk op den afkomst.
- Via ie levensverhaal kun jij komen totdat den onderliggende behoefte van probleemgedrag. Vraag den huisgezin wegens meer kennisoverdracht.
- Probeer uit watten iemand nog schenkkan. Dat is vaak meer dan jij verwachten.
- Neem noch onnodig overheen. Somwijlen kunnen twee mensen te dezelfde stadium van den ziekte verschillende spullen. Bijvoorbeeld welnu of noch zelf hun gezicht wassen.
- Bespreek samen watten jij ziet plusteken doet: den ene verzorgende bereikt misschien iets verschillend dan den andere onder eentje cliënt.
- Bedenk indien team samen oplossingen.
Meer kennisoverdracht
Tekst: Linda van Ingen