Dit wetsartikel is voordien verschenen op Vilans.nl 

Ontluisterend

Zij wasgoed ’s ochtends gevonden voort den thuiszorg, liggend ongeacht haar bloemperk, verkleumd plusteken uitgeput. Op den vloer plusteken tegen den wanden spetters stoelgang, urine plusteken bloed. Na haar geholpen te hebben plusteken nadat ie ergste wasgoed opgeruimd, belde den thuiszorg haar senior dochter, Marjan. Marjan woonde vlakbij plusteken wasgoed eerste aanspreekpunt voordat den huisgezin. Te tien minuten wasgoed zij er. Geschokt zag zij haar moeder, ontredderd. Den treinen van watten er gebeurd wasgoed, waren nog zichtbaar. Ie wasgoed ontluisterend. 

Terwijl moeder verschoond plusteken weer gekleed aan eentje kopje thee zat, plusteken terwijl den reken tegen mekaar open stonden plusteken den wasmachine draaide, zei Marjan: ‘Mam, hoe kon jou ie zo veraf toestaan komen? Waarom belde jou noch? Zoals wij jou nu vinden, dat kán weliswaar noch?’ Haar moeder wasgoed gevallen plusteken had noch meer op kunnen staan. Ie hulpgeroep lagen ter den zitkamer, ‘dat ding doet ie weliswaar nooit’. Na hard roepen plusteken eentje uur trachten ie bloemperk weer ter te sluipen had zij ie opgegeven. Zij wasgoed maar op den vloer gaan slapen. Zij had alles toestaan varen. Marjan belde haar twee gebroeders plusteken haar enige zuster plusteken vertelde uitgebreid, met alle details, hoe ie getogen wasgoed. Haar moeder zat er mits eentje klein vogeltje ongeacht, plusteken zweeg. 

Drietal weken zometeen kwam moeders senior broer Theo op visite. Marjan zorgde voordat den koffie met eentje taartje. Wasgoed plusteken welnu zittend vertelde zij – met moeder erop – letterlijk ter stinken plusteken tinten watten er gebeurd wasgoed. Theo worden vooraf ongemakkelijk plusteken vervolgens geïrriteerd: ‘Zulk vertel jou noch waar jou moeder tijdens zit. Ik hoornschoen dat allen noch te weten. Zie ooit watten jou haar aandoet.’ Marjan wasgoed nog vol van ie incident plusteken stond erop dat zij haar vertelsel kon zei. Zíj draaide voordat alles op, zíj stond steevast klaar plusteken zíj had ie er óók moeilijk mee wegens haar moeder zo te zien! Theo liep daarop laaiend weg, met verontschuldigingen aan zijn zuster, diegene ie allen weerloos aanzag. 

Ie is verhelderend. Dit is eentje situatie waarin den waardigheid van den moeder is aangetast. Niemand heeft ter dit situatie dat woord ‘waardigheid’ tweedehands, maar ie draait er welnu wegens. Den waardigheid van den moeder is aangetast omdat zij ter zo’n ontluisterende situatie worden aangetroffen. Maar misschien slechter nog is ie dat ie vertelsel uitgebreid aan anderen worden verteld; plusteken dat met louter maar goede bedoelingen. Watten is hier aan den hand? Plus waarom gaat ie ter den goede relatie tussen moeder plusteken dochter hier mis met haar waardigheid? Ik ga ie onbegrip waardigheid ter den zorg watten ontleden, hoe waardigheid ter den zorg zichzelf aandient, hoe jou er zoals kunt loeren plusteken watten den opgaven ter den praktijk zijn. 

Watten is waardigheid? 

Allereerst ie onbegrip zelf. Waardigheid is eentje lastig onbegrip, ietsje ouderwets, eentje ietsje chique.1 Te ie dagelijkse spraakgebruik kom jou ie haastigheid nooit tegen. Weliswaar is ie onbegrip ‘waardigheid’ ter onze beleidstaal gekomen.2 Te schrikkelmaand 2015 bracht staatssecretaris Van Rijn zijn project ‘Waardigheid plusteken Trots, liefdevolle zorg voordat onze ouderen’ uit. Ie worden eentje uitgangspunt wegens den verpleeghuiszorg ter Nederland te verbeteren. Kernwoorden van dit regelgeving zijn: kwaliteit voort den ogen van den inwoner; den deur open voordat mantelzorgers; trotse zorgverleners; plusteken ruimte voordat goede verpleeghuizen met ambitie.3 Dit streep wordt voortgezet voort minister Hugo den Jonge. Hij presenteerde dit voorjaar den nota ‘Thuis ter ie verpleegtehuis. Waardigheid plusteken trots op elke locatie’. Er is eentje stoer bedrag aan gekoppeld wegens waardigheid handen plusteken voeten te geven. Maar watten ‘waardigheid’ nou precies is plusteken waar ie voordat staat, blijft watten vaag. Ie lijkt vooral eentje synoniem voordat goede zorg. Maar is ie dat? 

Filosofische insteek 

Te allerlei wetenschapsgebieden – wijsbegeerte, heelkunde, verplegingswetenschappen, sociale wetenschappen – hebben academici zichzelf ie stamhoofd verbroken overheen den vraag watten waardigheid nou werkelijk is.4 Ik volg graag den Zweedse wijsgeer Nordenfelt.5 Hij onderscheidt viertal vormen van waardigheid. Allereerst universele menselijke waardigheid. Dit heeft ieder persoon, uitgerekend omdát hij of zij persoon is; of persoon is geweest. Want zelfs mits iemand overleden is, kennis wij hem of haar nog waardigheid toe. Dit vorm van waardigheid geldt steevast plusteken voordat iedereen. 

Ongeacht dit universele onbegrip is waardigheid eentje individuele plusteken sociale component. Nordenfelt spreekt overheen waardigheid mits sociaal identiteit, diegene weerspiegelt iemands maatschappelijke positie. Vaak is dat wegens den maatschappelijke functie bijvoorbeeld den monarch, den paus, eentje minister, voorganger, priester, stafmedewerker, rechter of professor. Den derde categorie waardigheid gaat overheen moreel rijrichting: den achting diegene iemand krijgt omdat hij of zij moreel wasgoed handelt. Ie gaat dan wegens iemand diegene wasgoed doet, diegene respect voordat anderen laat zien of ter bijzondere mate rechten van mensen respecteert. Ie tegenovergestelde schenkkan zowel zijn: mensen diegene verachtelijk moreel rijrichting toestaan zien. Den vierde vorm van waardigheid noemt Nordenfelt waardigheid van identiteit. Dit komt totdat stand ter den relatie totdat anderen: wij kennis dit aan onszelf toe plusteken anderen kennis diegene aan onzerzijds toe, aldus Nordenfelt. 

Erop optimale waardigheid van identiteit zien wij onszelf mits eentje geïntegreerd iemand: iemand diegene ter balans plusteken compleet is, eentje onafhankelijk persoon diegene voordat zichzelf spreekt. Iemand met eentje geschiedenis plusteken eentje toekomst, iemand met relaties met anderen. Schending van waardigheid van identiteit zien wij mits mensen iemand vernederen, ie sentiment geven minderwaardig plusteken mislukt te zijn. 

Waardigheid plusteken waarden 

Waardigheid van identiteit krijgt voordat ieder persoon eentje inherent inkleuring ter den ronde met anderen; dus zowel ter den zorg. Den Australische filosofe Linda Barclay ziet waardigheid ter zorgsituaties mits kunnen leven overeenkomstig jou inherent waarden plusteken standaarden, waarde plusteken zin aan jou leven kunnen geven, dat geoefend, evenals zelfrespect geoefend plusteken ge wordt. Werkelijk gaat ie erom dat jou iemand kunt zijn, diegene er mág zijn plusteken diegene van waarde is.6 

Dat klinkt nog behoorlijk hoogdravend, maar jou kunt ie intact tastbaar maken. Bijvoorbeeld ter hoe jou iemand aanspreekt: zeg jou ‘u’ of zeg jou ‘jou’, ‘mijnheer’, ‘mevrouw’ of den voornaam? Dat jou weet wie jou voordat jou hebt, plusteken watten dit persoon voordat anderen betekent. Dat jou diegene persoon mits jou weerga ziet, mits persoon plusteken noch louter mits cliënt, patiënt of ‘zorgvrager’, of – nog slechter -als object van zorg. Dat laatste gebeurt mits overheen iemands stamhoofd heen gepraat wordt nep hij of zij er noch is of eentje ‘ding’ is waar jou geen rekening mee hoeft te vasthouden. Te feite wordt iemand dan mits persoon genegeerd. Dat speelde tijdens den moeder van Marjan, ter ie start van mijn praatje. Zij worden noch ter ie gesprek betrokken, er worden noch gevraagd of ie vertelsel verteld mocht wordt, er worden overheen haar gepraat; plusteken dat op eentje methode nep zij louter maar eentje rivierbron van zorg plusteken overlast wasgoed. Jij zult ie maar overheen jou heen krijgen! 

Den opgaven ter den praktijk 

Watten betekent dat nu voordat den praktijk? Ie gaat er dus wegens of iemand schenkkan zijn wie diegene wíl plusteken kán zijn. Dat is best moeilijk mits ie wegens hele kwetsbare ouderen gaat. Ie zijn vaak mensen diegene veel verliezen hebben meegemaakt: hun levenspartner, werkgelegenheid, stulp, vrienden, verenigingsleven, lichamelijke plusteken geestelijke functies. Er is nog maar weinig overheen van wie zij uiteindelijk waren plusteken jou kunt dat zowel zomaar noch aan zij zien. Hoe ga jou ermee wegens? Eentje menigte Scandinavische onderzoekers heeft drietal opgaven benoemd wegens waardigheid tijdens kwetsbare ouderen te ondersteunen.7 Ik benoem den opgaven plusteken geef er nog eentje inherent inkleuring aan. 

1. Zorgen dat iemand mits volwaardig persoon betrokken wordt

Ga even voordat jezelf na: watten voel jou mits jou noch meer den chef bent overheen jou inherent lijf, mits voordat ie vooraf ter eentje rolstoel zoals buitenshuis gaat of mits den Parkinson trillingen noch meer te verhullen zijn? Plus watten mits jou met vlekken ter den kleren erop zit plusteken mits vrouw met haren op jou kin rondloopt? Plus mits jou incontinent bent plusteken weet dat anderen dat ruiken plusteken zien? Voel jou jou dan nog volwaardig persoon? Incontinent zijn is zowat ie uiterst vernederend watten jou kunt meemaken. Amerikaanse soldaten sloten ter den Afghaanse Abu Graib strafgevangenis weddenschappen ge wie mits eerste erin zullen slagen dat ‘zijn’ of ‘haar’ gevangene ie ter zijn pantalon deed! Zo hevig tast incontinentie jou waardigheid aan! 

Lichamelijke integriteit is eentje belangrijke voorwaarde wegens mits volwaardig persoon waargenomen te wordt. Dat lukt dus noch tijdens hele kwetsbare mensen. Maar medewerkers ter eentje wasgoed verpleegtehuis of tijdens goede thuiszorg schoppen eentje tolerant weer voordat ‘incomplete’, kwetsbare mensen. Dit medewerkers maken er geen probleem van mits er eentje ‘ongelukje’ is gebeurd: ‘ginder zijn wij weliswaar voordat?’. Werkelijk maken zij ermee ie niet-gewone gewoon. Zowel zorg voordat ie uitwendig van mensen – kleren, den haren wasgoed, ietsje make-up – helpt vaak mee aan dat sentiment van volwaardig persoon zijn, ondanks beperkingen plusteken tekortkomingen. Plus dat is watten den meeste mensen willen: gewóón zijn, geen uitzondering, geen last voordat anderen, maar van waarde zijn. 

2. Zorgen dat iemand mits den persoon diegene schenkkan zijn, diegene hij of zij ís plusteken wíl zijn, betrokken wordt 

Ie is eentje harde werkelijkheid mits waardigheid van identiteit noch lukt. Verlieservaringen op hoge ouderdom – ik noemde zij alreeds – stapelen vaak op: noch wasgoed meer kunnen varen, eentje amputatie, den houvast vergeten zijn ter jou handen, jou noch meer kunnen wassen of kammen plusteken ie alreeds genoemde incontinent zijn. Plus mits jou brein gaten vertoont: vergetelheid, dementie, afasie. Veel intact oude mensen hebben den leeftijdgenoten verloren met wie zij zijn opgegroeid plusteken met wie zij vertrouwd waren. Wie weet dan nog wie jou bent plusteken wie jou wasgoed? Wie bevestigt jou ter jou unieke ‘jij zoals jou bent plusteken zullen willen zijn’? Diegene bevestiging heeft ieder persoon nodig. Maar kun jou jou gemankeerde zelf nog zien mits eentje geïntegreerd plusteken onafhankelijk persoon, ter balans, met eentje geschiedenis plusteken eentje toekomst, plusteken met relaties met anderen? Dat is eentje hevig lastige vraagstuk mits jou veel schoonmaakster nodig hebt. Maar er zijn gelukkig zowel veel kwetsbare ouderen plusteken zorgmedewerkers diegene dat wasgoed weten op te pakken. Zij weten van verslaving eentje positieve waarde maken.3 Ik heb zelf eentje keer den dementie-simulator Into D’mentia meegemaakt plusteken mijn slotbeschouwing wasgoed: mits ik mijn herinneringsvermogen vergeten ben plusteken ie komt er re op aan, dan draag ik mijn autonomie graag overheen aan iemand van wie ik weet plusteken voel dat diegene ie wasgoed met mij vóór heeft. Iemand diegene ik schenkkan vertrouwen plusteken tijdens wie ik wasgoed onzelfstandig schenkkan zijn. Zelfstandigheid is noch vanaf se ie opperste wasgoed; verslaving heeft zowel eentje waarde. Ie accepteren van schoonmaakster plusteken zorg schenkkan waardevol zijn ter eentje relatie. 

3. Betrokken zijn tijdens eentje samenleving plusteken jou sociale leven 

Slechter dan onzelfstandig zijn, is ie voordat veel mensen wegens van geen enkelvoudig sociaal zwachteling eindje uit te maken, nergens tijdens te horen plusteken noch waargenomen te wordt. Te feite wordt dan den universele menselijke waardigheid noch waargemaakt. Dat komt best vaak voordat. Ga maar even na. Watten intenderen ouderen mits zij zeggen: ‘ik zullen best watten vaker eentje praatje willen maken, maar zij hebben ie alreeds zo druk’. Zij zeggen misschien welnu: ‘ik zullen graag waargenomen willen wordt mits iemand diegene den moeite waard is wegens eentje praatje mee te maken, voordat wie jou tijdstip vrijmaakt. Maar werkelijk word ik níet waargenomen’. Mits zelfs ter ie verpleegtehuis niemand jou ziet, dan is dat hevig pijnlijk. Ie ‘zij hebben ie alreeds zo druk’, redeneert dit pijnlijke slotbeschouwing weg plusteken maakt hem acceptabel. Werkdruk ligt buitenshuis jezelf plusteken buitenshuis den medewerker. Dat is minder hevig dan dat ie aan jou zullen ligt. 

Jij kunt dit vraagstuk positief invulling: mensen promoten dat zij van waarde kunnen zijn voordat anderen, hun huisgezin, ie personeel plusteken medebewoners. Waarna ik eentje twee dagen mits ‘cliënt’ ter eentje verpleegtehuis doorbracht, kwam ik totdat den ontdekking waarom bewoners graag Kienspel spelen.8 Jij kunt iemand promoten: nummertje verschuiven mits jou buurman erge Parkinson heeft, nummertje oefenen mits jou buurvrouw doof is plusteken loeren of jou vergeetachtige tafelgenoot tijdens eentje vol rijtje welnu ‘Kienspel’ roept. Plus dat ie prettig is mits eentje medebewoner vraagt of jou mee gaat zoals den Kienspel. Van waarde zijn, is vaak klein. Ie hoeft noch allen op den schelp van Hendrik Groenkleurig te zijn! 

Slotbeschouwingen 

Waardigheid tijdens kwetsbaarheid heeft veel te maken met hoe mensen wegens kunnen gaan met den dreigement of schennis van zichzelf mits iemand met eentje verleden plusteken eentje toekomst. Dat zij wegens kunnen gaan met hun inherent kwetsbaarheid plusteken verslaving, plusteken tóch waarde kunnen geven aan hun existentie. Kwetsbaarheid plusteken waardigheid kunnen samen gaan. Maar ie is zowel eentje voortdurend kamp wegens zelfrespect te herwinnen, wegens toegeving, dekking, wegens gewaardeerd te wordt, wegens erop te kunnen horen plusteken gerenommeerd te wordt. Ie is eentje zoektocht zoals balans ter ie leven plusteken zoals hoe jou eentje waardevol persoon kunt zijn. 

Erop dat speelt herhaaldelijk eentje herwaardering van ie inherent leven, wetende dat jou noch meer bent zoals jou wasgoed, dat ie einde noch veraf meer is, maar zowel dat jou nog welnu betrokken kunt zijn, …. op eentje afstandje. Ie gaat wegens ie vinden plusteken terugvinden van jou waarden ter ie leven. Ik breng nog even den Australische filosofe Linda Barclay ter heugenis: waardigheid ter zorgsituaties gaat overheen kunnen leven overeenkomstig jou inherent waarden plusteken standaarden, plusteken diegene zijn noch statisch. Ie gaat erom waardigheid van identiteit te vinden plusteken voordat hulpverleners wegens diegene op te zoeken plusteken te ondersteunen. Wij willen geen genoegen nemen met louter universele menselijke waardigheid. 

Terugblik 

Loeren wij nog even zoals Marjan, diegene ik ter ie start van mijn presentatie opvoerde. Den aangetaste waardigheid van haar moeder schokte haar. Maar zij ontkende zowel den waardigheid van identiteit, waarna den enige nog levende broer op visite kwam. Dit wilde noch eentje onwaardig beeld van zijn zuster zien, maar zijn zuster zoals hij haar kende, weliswaar met mankementen, maar nog steeds zijn zuster. Ie vertelsel leert zowel dat professionele schoonmaakster werkelijk maar eentje klein eindje uitmaakt van ie leven van mensen. Wie er re toe uitrichten plusteken van waarde zijn, zijn den naasten, huisgezin plusteken vrienden. Veelal. Er zijn namelijk noch steevast naasten. 

Ie is eentje vraagstuk voordat zorgverleners, vrijwilligers plusteken naasten wegens te vatten watten den standaarden plusteken waarden zijn van den oudere wegens wie ie gaat. Diegene veranderen ter den loop van den tijdstip, gelukkig maar. Oudere mensen zijn vaak hevig flexibel plusteken stappen hun waarden plusteken standaarden vaak aan hun nieuwe situatie. Ie helpt dan mits er dan iemand is diegene zij kunnen vertrouwen. 

Watten betekent dit allen? Ik denken dat tijdens alle uitgestrekte acties rond waardigheid er oog moeten zijn voordat ie kleine, ie individuele. Dat er eentje goede uitrusting moeten zijn van den mensen diegene waardigheid gaan ondersteunen plusteken verlatenheid bevechten. Plus hoe jou dat doet? Ik zag ter eentje recente Britse studie viertal principes van waardige zorg vanuit den persoon geformuleerd:9 

1. Toeverlaat mij plusteken zorg voordat mij op eentje methode diegene rechtspraak doet aan wie ik ben; 

2. Communiceer met mij zodat ik mij begrepen voel plusteken mijn vragen beantwoord wordt;

3. Werkgelegenheid samen wegens zorg te geven diegene veilig is plusteken tegen komt aan mijn gevoelens, zorg voordat eentje omlijning waarin ik mij thuis voel;

4. Zorg dat jou voordat mij plusteken anderen óp kunt komen, zodat wij ieders waardigheid kunnen waarborgen plusteken promoveren. 

Mooie uitgangspunten, ter eentje vaak lastige praktijk. Reden voldoende wegens den waarde van waardigheid plusteken den waarden van kwetsbare mensen wasgoed te willen vatten. 

Surplus nog één vraag: hoe bieden wij waardige zorg aan den dochter?

Congres 

Op 27 november vond ie congres Eentje nieuwe mensenleven ouderen(zorg)’ positie ter Nieuwegein. Den BeterOud conferentie waar ouderen zelf, met hun inherent levensverhaal, centraal staan. Tijdens ie congres droeg ‘Meer Veerkracht, Langer Thuis’ ie stokje overheen aan BeterOud

Lees meer

Bronnenlijst

1 Lange, F. den (2013). Waardigheid: voordat wie oud wil wordt. Utrecht: SWP. 
2 Nies, H. (2016). Waardigheid mits richtinggevend principe ter den ouderenzorg? Weekblad voordat Gerontologie plusteken Geriatrie, 47(3), 93-97. DOI 10.1007/s12439-016-0181-5. 
3 Rijn MJ van (2015). Waardigheid plusteken trots. Liefdevolle zorg voordat onze ouderen. Kamerbrief 723246- 133104-LZ, 2014-2015. 
4 Hertogh, C.M.P.M. (2009). Waardigheid plusteken behoeftigheid. Weekblad voordat Ouderengeneeskunde, 34()3, 81-85. 
5 Nordenfelt L. The Concept of Dignity. Te: Nordenfelt L (ed). Dignity ter Care for Older People. Chichester: Wiley-Blackwell. 2009: 26-53. 
6 Barclay, L . (2016). Te sickness and ter dignity: A philosophical account of the meaning of dignity ter health care. International Journal of Nursing Studies, 61, 136-41, doi: 10.1016/j.ijnurstu.2016.06.010. 
7 Hoy, B., Lillesto, B., Slettebo, A., Saeteren, B., Heggestad, ˚ A.K.T., Caspari, S., Aasgaard, T., Lohne, V., Rehnsfeldt, A., Raholm, M.-B., Lindwall, ˚ L., Naden, D. (2016). Maintaining dignity ter vulnerability: A qualitative study of the residents’ ˚ perspective on dignity ter nursing homes, International Journal of Nursing Studies, 60:91-8. http://dx.doi.org/10.1016/j.ijnurstu.2016.03.011 
8 Bakkalim, H.T. (2016). Eentje zorgprofessor liet zichzelf 72 uur lang tapen ter eentje verpleegtehuis. Dit is watten hij leerde. Den Verslaggever, 4 april 2016. https://decorrespondent.nl/4272/een-zorgprofessor-liet-zich-72- uur-lang-opnemen-in-een-verpleeghuis-dit-is-wat-hij-leerde/1128472701840-9bb1f211 
9 Gallagher, A., Curtis, K., Dunn, M. Baillie (2016) Realising dignity ter care huis practice: an act