Marjolein is hoogleraar psychosociale innovaties honingbij dementie plus hoofdeinde Alzheimer Centrum Limburg plus is eentje van den sprekers. ‘Via iemand met dementie komen prikkels ongefilterd binnenshuis, hij schenkkan noch meer was focussen. Den bandbreedte met prikkels waarbinnen hij zichzelf prettig voelt, wordt daarenboven steeds smaller. Hij schenkkan zijn intu dolletjes nog uitdrukken ter zijn rijrichting, bijvoorbeeld om heen plus weer te stevenen of helemaal ter zichzelf te wenden. Uitleggen waaróm lukt vervolgens noch. Ie is den kunst den onderliggende behoefte honingbij zulke rijrichting te achterhalen.’ Marjolein verstrekken voorbeelden plus praktische tips.
Witten Waas
Theo Schouwerwou gaat op eentje toegankelijke, huiselijke wijze met den hoogleraar ter gesprek. Hoe voelt iemand met dementie zichzelf? Samen met wijd driehonderd online deelnemers van ie Lentefestival luisteren zij den ‘Witten Waas’, eentje onsamenhangende brij van uiteenlopende klanken. Ie televisiejournaal, ‘ssst’, ‘nee, dat mocht noch van vader’, ‘ik kom er zo aan’, den deurbel, eentje blaffende hond, ‘u moeten welnu zuipen’, harde slurpgeluiden… Den festivaldeelnemers vatten dit klankbeeld samen met woorden mits beangstigend, verwarrend plus rommelig. ‘Ja, wij leven ter eentje verwarrende wereld. Voordat iemand met dementie nog veel verwarrender, want hij schenkkan geen significatie meer geven aan veel van diegene prikkels. Zijn filters werken noch meer was. Indien wij iets willen horen, schermen wij den bijgeluiden mits ie ware over. Dat lukt honingbij dementie noch was meer,’ legt Marjolein uit.
Uitzoomen
Iemand met dementie schenkkan vaak noch meer onder woorden brengen waarom hij zichzelf onprettig voelt. Krijgt hij te veel prikkels of uitgerekend te weinig? Ie rijrichting waarmee hij zijn intu uitdrukt, is noch steevast eenvoudig te ‘oplezen’ om zorgmedewerkers. Marjolein: ‘Ie is relevant dat jouw observeert met eentje zo open mogelijke houding. Dat jouw jouw eentje ietsje uitzoomt.’
Theo komt met eentje voorbeeld. ‘Ene autopsie had eentje geluidsopname vervaardigd van vijf minuten, tijdens ie opeten. Te ie teamoverleg luisterden zij diegene samen over. Zij schrokken van den lawaai: den tv stond hard aan, den radio héél hard, iemand ruimde den vaatwasser uit, er kwam eentje serveerwagen met rinkelende lepeltjes binnenshuis, ie piepje van ie codeslot honingbij den deur ging voortdurend… ‘Zij priv houten roerstaafjes te kopen, op eentje andere tijdstip den vaatwasser uit te pakken plus radio plus tv uit te zetwerk tijdens ie opeten. Den bewoners werden er rustiger van.’ Marjolein: ‘Watten was dat zij er op diegene wijze zoals hebben gekeken! Tijdens dat opeten vallen zulke goedje jouw noch op omdat jouw focust op jouw werkgelegenheid plus nu diegene bijgeluiden wegfiltert. Indien jouw er bewust samen zoals luistert, let jouw er uitgerekend op.’
Den stamhuis betrekken
Ene participant vraagt of Marjolein eentje tip heeft hoe wegens te gaan met eentje cliënt diegene ’s nachts gaat dwalen. ‘Observeer ie eentje poosje. Vraag den stamhuis of dit rijrichting er thuis zowel nu wasgoed. Op watten voordat dagen gebeurt ie welnu of noch? Kijk was zoals watten eraan vooraf gaat op zo’n dag. Waren er misschien te weinig of uitgerekend te veel prikkels? Of is ie iets ter den ruimte zelf, schimmen bijvoorbeeld?’
Zij herinnert zichzelf eentje mijnheer diegene steevast woelig honingbij den afgesloten buitendeur rondliep. Den medewerkers zagen op ie laatste geen andere optie dan medicatie. ‘Zoek steevast zoals den onderliggende behoefte van bepaald rijrichting, zowel samen met den stamhuis. Te dit geval ging den zorg ter gesprek met den echtgenote van mijnheer. Zij vertelde dat hij totdat zijn verplaatsing zoals ie verpleegtehuis steevast twee maal vanaf week had hard gelopen. Dat wasgoed eentje vaste gewoonte. Zodra diegene potentie weer worden georganiseerd, verdween ie rijrichting.’
Zelfvertrouwen schenkkan groeien
Marjolein is betrokken honingbij ‘Restaurant Wanbegrip’, waaruit enkele fragmenten wordt getoond vanmiddag. Mensen met dementie zijn samen druk aan ie werkgelegenheid ter eentje restaurantkeuken. Jij ziet hoe zij elkander promoten mits iemand ie even noch meer weet. ‘Zij zijn onder elkander ter eentje veilige omtrek. Zij hebben veel vreugde plus eentje onderlinge plakband. Ongemakken maken mogen. Daardoor krijgen zij meer zelfvertrouwen plus kunnen zij zowel meer.’ Ene van den restaurantmedewerkers is José. ‘Ene groter geschenk hadden jullie mij noch kunnen geven’, zegt zij. Haar dochter bevestigt dat: ‘Ik had nooit gedacht dat mijn moeder weer zo zullen kunnen smullen. Zij is hier re zichzelf.’
Den hoogleraar vertelt dat leren voordat mensen met dementie vooral aankomt op ie inslijten van routines. ‘Daarbij is ie was mits jouw kunt bijvoegen op iemands individuele tempo. Welnu eentje uitdaging natuurlijk, mits jouw met meerdere bewoners te maken hebt.’ Zij vertelt dat ie cruciaal is wegens mits team tezamen oplossingen te uitdenken. ‘Te hechtere teams zie jouw minder probleemgedrag.’
Tips
- Observeer was, positie jezelf zoveel mogelijk op den afkomst.
- Via ie levensverhaal kun jouw komen totdat den onderliggende behoefte van probleemgedrag. Vraag den stamhuis wegens meer kennisgeving.
- Probeer uit watten iemand nog schenkkan. Dat is vaak meer dan jouw verwachten.
- Neem noch onnodig overheen. Somwijlen kunnen twee mensen ter dezelfde ontwikkelingsstadium van den ziekte verschillende goedje. Bijvoorbeeld welnu of noch zelf hun gezicht wassen.
- Bespreek samen watten jouw ziet plus doet: den ene verzorgende bereikt misschien iets verschillend dan den andere honingbij eentje cliënt.
- Bedenk mits team samen oplossingen.